بهداشت خواب:  Sleep Health

5.56-غربالگری برای سلامت خواب در دیابتی ها که شامل 1-علائم بیماریهای خواب,2-اختلال در خواب در اثر علائم دیابت یا نیاز های درمانی و 3-نگرانی از دیابت باید در نظر گرفته شود.اگر لازم باشد به مرکز درمان خواب و یا متخصص با کیفیت بهداشت رفتاری ارجاع شود.

5.57-توصیه ایی در مورد عادات ورفتارهای خواب ومدت زمان خواب را بپرسیم و محدودیت کافئین بعد از ظهرها را تذکر دهیم.

ارتباط خواب و دیابت پیچیده است.خواب ریسک فاکتور گسترش دیابت نوع ۲ و حاملگی ( GDM ) است.همه مردم تا حدودی تجربه اختلال خواب یا گاهی کاهشزکیفت خواب را دارند. همچنین در بیماران جوان قبل ومخصوصا بعد تشخیص دیابت شایع است.مباحث  اختلال خواب و بیماری خواب مانند آپنه یا خفگی انسدادی خواب obstructive sleep apnea  [ OSA ] , اختلال خواب disturbance sleep و Insomnia بد خوابی در دیابتی ها شایع می باشد.در دیابت نوع1 شیوع poor sleep range مدت کم خواب [%50تا%30] و OSA بالای 50% می باشد. در دیابت نوع 2 شیوع OSA [86% تا 24%] ،insomnia حدود 39% و %restless leg syndrome  45-8 می باشد.در بیماری اخیر سندروم پای بی قرارrestless leg syndrome احتمال عوارض میکرو و ماکروواسکولار دیابت وافسردگی افزایش می یابد.کسانیکه شیفت کاری دارند ریسک بیماری به علت بهم خوردن ریتم سیرکادین ،افزایش می یابد و مستعد A1C و نوروپاتی بالا  و گاهی رفتارهای روحی مطلوب کاهش می یابد.بررسی لایف استایل کامل روزانه انجام شود مانند Day off و low sleep duration و Shift work که  خود اینها با هایپرگلایسمی،فشارخون بالا ،دیسلیپیدمی ارتباط دارد.

اختلال خواب ،موجب مختل شدن رعایت خود مدیریتی وسطح خونی قند در دیابتی های نوع ۱ و ۲ می شود. در دیابت نوع یک،موچب هایپوگلایسمی بیشتر می شود که استفاده از پمپ انسولین مفید است. بنابر ای در دیابت نوع ۱ و ۲تشخیص و درمان اختلال خواب بعنوان رکن مهم مراقبت استاندارد در نظر بگیریم.در کودکان تایپ ۱ اختلال خواب در اثرنگرانی از ابتلا به دیابت ایجاد می شود وموجب بالا و پایین رفتن قند خون و در نتیجه موچب اختلال خواب بیشتر می شود.

غربالگری برای سلامت خواب در دیابتی ها که شامل 1-علائم بیماریهای خواب, 2-اختلال در خواب در اثر علائم دیابت یا نیاز های درمانی و 3-نگرانی از دیابت باید در نظر گرفته شود.اگر لازم باشد به مرکز درمان خواب و یا متخصص با کیفیت بهداشت رفتاری ارجاع شود

 treatment :درمان

مانند تمام افراد جامعه ،در دیابتیها هم استراتژی شواهد محور جهت بهبود خواب وجود دارد.

۱- CBT:Cognetive Behavior Therapy سودمندی خواب برای افراد دیابتی را نشان میدهد  از جمله CBT برای بی خوابی، که  دستاوردهای خواب و کاهش A1C وقند ناشتا را نشان داده است.

۲-همچنین گسترش و بهبود خواب و درمان داروی نیزباعث بهبود دستاوردهای خواب ومقاومت به انسولین می شود.

۳-نهایتا.آموزش خواب و یا بهداشت خواب موجب بهبود کیفیت خواب وکاهش A1C و مقاومت به انسولین در افراد دیابتی  نوع ۲می شود.

بنابر این پزشکان خواب اقدامات زیر را توصیه و مشاوره می دهند :

۱- خواب منظم در زمان مشخص ۲- زمان بیدار شدن منظم و مشخص ۳-تاریک بودن یا نور کافی ۴-محیط آرام و ساکت ۵-دمای مناسب ۶-رطوبت مناسب ۷-وسایل الکتریکی خانگی در حالت خاموش یا بی صداگذاشته شود ۸-ورزش روزانه منظم ۹- اجتناب از چرت زدن در مواقع نا مناسب  ۱۰- محدودیت کافئین و نیکوتین بعد از ظهر ها ۱۱-پرهیز از مواد تند مانند فلفل در شب ۱۲-اجتناب از الکل در قبل خواب  ۱۳-اجتناب از استرس و بد خواب با قرص های ضد اضطراب و خواب۱۴- ارجاع به متخصص خواب در صورت شکست درمانی در همراهی مراقبان بهداشتی دیابت

✳️ بی‌خوابی: خلاصه درمان دارویی

سالانه تعداد قابل توجهی از افراد به علت بی خوابی به پزشکان خانواده مراجعه می کنند.

نکات سریع درمان دارویی:

- اگرچه تغییر الگوی رفتاری، پایه اصلی درمان می‌باشد.

اما گاهی بیماران ممکن است به درمان دارویی نیاز داشته باشند.- آگاهی از خطرات و فواید داروهای بی‌خوابی بسیار مهم است.

- استفاده از ملاتونین آهسته‌رهش و دوکسپین، به عنوان خط اول درمان در افراد مسن توصیه می‌شود.

- در صورت موثر نبودن درمان‌های خط اول، توصیه به استفاده از داروهای زولپیدم، ازوپیکلون و زالپلون می‌شود.

- از ملاتونین و داروهای زولپیدم، زوپیکلون و زالپلون در تمام افراد با اختلال در شروع خواب استفاده می‌شود.

- از دوز کم دوکسپین و داروهای زولپیدم، زوپیکلون و زالپلون در افراد با اختلال در اواسط چرخه خواب استفاده می‌شود.

- به علت در دسترس بودن داروهای بالا، از بنزودیازپین‌ها (که دارای عارضه‌ی وابستگی و سوء مصرف هستند) استفاده نمی‌شود.

- اگرچه داروهای با مکانیسم آنتاگونیست گیرنده ارکسین [ سوورکسانت ] به نظر می‌رسد به طور نسبی در اختلال خواب موثر باشند اما علاوه بر مشکل گران بودن، موثرتر از داروهای بالا (زولپیدم، زوپیکلون و زالپلون) نیستند.

- از داروهای زیر در درمان اختلال خواب استفاده نمی‌شود مگر اینکه به عنوان انتخاب اول در درمان بیماری دیگری استفاده شود:
۱.آنتی‌هیستامین‌ها
۲.داروهای ضد صرع
۳.داروهای آنتی‌سایکوتیک آتیپیک

- افراد مبتلا به آپنه‌ی خواب یا بیماری مزمن ریه (با کاهش اکسیژن خون شبانه) باید قبل از تجویز داروی آرام بخش توسط متخصص خواب ارزیابی شوند.

منبع: آکادمی پزشکان خانواده آمریکا
گردآوری: دکتر فاطمه دهقانی فیروزآبادی، پزشک عمومی