دکتر ابراهیم ساتلیخ محمدی

مسائل یا مشکلات روحی اجتماعی دیابت       PSYCHOSOCIAL ISSUES

مراقبت های روانی-اجتماعی,با اقدامات همکاری تیم درمانی  براساس بیمار محوری متمرکز شود وبرای تمام دیابتیک ها سرویس دهی شود . هدف از ان به حداکثر رساندن نتایج بهداشتی و سلامت وبالا بردن کیفیت زندگی سالم می باشد.ترکیبی از فاکتورهای احساسی,رفتاری,اجتماعی ومحیطی بعنوان فاکتودهای روحی- اجتماعی شناخته شده است.ای فاکتودها روی زندگی دیابتیک های نوع 1 و2 تاثیر دارد ودر رسین به نتایج پزشکی رضایتمند و سرحال بودن روحی  نقش به سزایی دارند.بنابراین بیمار وحانواده او با فاکتورهای پیچیده وزیادی دست به گریبان هستند.احساس خوب بودن وتندرستی مهمترین قسمت مراقبت و خودمدیریتی  بیماری است.مسائل اجتماعی وروحی ,توانایی بیماران وخانواده انها را در انجام مراقبت دیابتی و در نتیجه وضعیت احتمالی سلامت را ,مختل می کند.ابزارهای تشخیصی مناسب سبب می شود که پزشک در زمان مناسب انها را به مراکز مربوطه ارجاع دهد.شواهد و مطالعات نشان می دهد کهبا دخلت به موقع,مقدارA1C حدود 0.29 درصد کاهش می یابد.مراقبان غیر پزشک هم باید مشارکت کنند.زمانی که با ابزارهای قابل اعتماد واستاندارد , در صورت یافتن علائم وشواهد روحی جهت ارزیابی ,تشخیص و درمان تخصصی تر به مراکز تخصصی روحی روانی فرستاده وارجاع کردد.

غربالگری

غربالگری روحی -اجتماعی و پیگیری های بعدی ان, شامل موارد زیر می باشد [البته محدود به موارد زیر نیست]. 1- نگرش وگرایشات در مورد دیابت 2-انتظارات برای مدیریت پزشکی و نتایج 3-اخلاقیات و عواطف  و4-کیفیت زندگی در ارتباط با دیابت و یاعمومی  5-منابع موجود[اقتصادی,اجتماعی,احساسی] 6-تاریخچه سوابق روحی روانی  .مراقبان باید علائم ونشانه های دیسترس دیابتی,افسردگی, اضطراب,بیماریهای خورن غذا و قابلیت های شناختی,با ابزارهای قابل اعتماد واستاندارد ارزیابی شود  این ارزیابی ها 1- درشروع ویزیت  2- در دوره های زمانیتعیین شده  3-در هر تغییری در بیماری,بستری در بیمارستان ,درمان مانند مسئله نرسیدن بهA1Cمطلوب یا دوره زندگی مانن انتقال از کودکی به بزرگسالی و کیفیت زندگی انجام گردد.مشارکت دادن اعضای فامیل ومراقبان بیمار در این ارزیابی ها,توصیه می شود.در مورد دیابتیک های مسن[ بالا یا مساوی 65] ,از نظر اختلالات شناختی وافسردگی  باید بررسی ویژه شود.بیماران احتمالا آسیب پذیری روحی را در زمانهای خاصی نشان می دهند.این زمان ها شامل 1-زمان تشخیص  2-تغییرات وضعیت پزشکی مانند انتهای ماه عسل دیابت 3-زمانی که به درمان شدت می دهیم 4-وقتی عوارض بروز می کند.تغییرات اصلی در دوره های زندگی را نشانه  های اجتماعی سلامت می گویند.بنابراین در این مواقع,از جمله ازدست داده شغل,تولد بچه واسترسهای خانوادگی دیگر بعنوان مراقبت روتین انجام گردد.مراقبان بهداشتی می توانند این ارزیابی را با طرح سوالاتی شروع کنند مثلا ایا تغییرات مداوم در عاطفه, خلق وخوی بیمار در عرض 2 هفته اخیر یا  از اخرین ویزیت تا اکنون, بروز کرده است؟ایا شخص می تواند شروع حادثه یا تغییرراتعیین کند؟ ایا موانع جدید و متفاوتی در درمان و خود مدیریتی مانند احساس دستپاچگی واسترس بعلت ابتلا به دیابت,تغییرات اقتصادی وتقاضای متناقض پزشکی مانند تشخیص بیماری همراه وجود دارد؟

بیماری پریشانی و نگرانی دیابتی Diabetes Distress

این بیماری در دیابتیک ها,بسیار شایع  می باشد وار بیماریهای روحی دیگر مجزا می باشد.این بیماریرا بخصوص درمواقعی که درمان به هدف نمیرسد وموقعی که عوارض بیماری شروع می شود زیر نظر داشته باشیم.DD به واکنش های روحی منفی شدید مربوط به موانع عاطفی و نگرانی مخصوص  بیماریهای مزمن نسبت داده می شود نیاز های رفتاری دایمی خود مدیریتی بیماری [مانند مقدار دارو,مداومت , وتیتراسیون ,پایش مرتب قند خون,فعالیت فیزیکی,الگوی خوردن ومصرف غذایی ]  و احتمال یا وقوع عوارض بیماری موجب DD می شود.در یک مطالعه, بروز بیماری حدود 45-18 درصد وشیوع بیماری جدود 45-36 درصد  در عرض 18 ماه گرارش شده است مرافبان افراد  دیابتی با ید علایم افسردگی اضطراب  بیماریهای تغذیه ای و قابلیتهای شناختی با وسایل مناسب و ومطمین ارزیابی کنید.دیابتیک هایی که DDدارند موجب میشود که A1Cبالا ,اثرات کمتر,بد غذایی ورزش کمتر بروز کند. این ارزیابی ها 1- درشروع ویزیت  2- در دوره های زمانی  3-در هر تغییری در بیماری درمان یا دوره زندگی انجام گردد.این بیماری شامل 1-اضطراب  2- افسردگی  3- بیماری رفتاری غذایی   4- بیماری روحی عقلی جدی می باشد.افرادی که برای مقابله با بیماری اموزش خود مراقبتی داده می شوند اگر اموزش داده شده را پیگیری نکنند به تیم مراقبتی جهت ارزیابی و درمان دوباره ارجاع داده شود.مسا ئل روحی دیگر که روی نتایج بهداشتی وخود مراقبتی موثر است موارد زیر می باشد.1- نگرش وگرایشات در مورد دیابت 2-انتظارات برای مدیریت پزشکی و نتایج 3-اخلاقیات و عواطف  و4-کیفیت زندگی درارتباط بادیابت  ویاعمومی  5-منابع موجود [اقتصادی,اجتماعی,احساسی] 6-تاریخچه سوابق روحی روانی 

ارجاع به متخصص سلامت روانی     ;   Referal to a Mental Health Specialist

اندیکاسیون ها برای ارجاع بیمار بر اساس غربالگری مثبت بودن علائم در ارتباط با موارد زیر تعیین می شود. 1-تعادل کار و زندگی 2- دیسترس دیابتی 3-مشکلات مدیریت دیابت 4-افسردگی  5-اضطراب 6-بیماری روش خوردن عذا 7- اختلالات شناختی .این ارزیابی ها ودرمان در زمان معاینات روتین باید بررسی شود ومنتظر مسائل مخصوص یایا یافته های متابولیک وحالتهای روحی روانی مشخص نباشیم.در چه حالتهای هشدار دهنده ای یک شخص دیابتی را به مراکز ومراقبان بهداشت  روانی جهت درمان ارجاع می دهیم؟ 1-دردیابتکهای با دیسترس دیابتی  که بعد از اموزش دادن هم خود مراقبتی مختل باشد. 2-اگر شخصی که با ابزارهای غربالگری قابل اعتماد از نظر علائم افسردگی مثبت باشد. 3-وجود علائم یا شک به رفتارهای بیماری غذایی ,بیماری خوردن واختلال اگوی رژیم غذایی وجود داشته باشد.4-غفلت عمدی در درمان انسولین وداروهای خوراکی  کهبرای کاهش وزن, تعریف شده است.5-اگر شخصی علائم و نشانه های اضطراب و ترس از افت قند یا هایپوگلایسمی,دارد. 6-اگر شک بیماری جدی روحی دارد. 7-در جوانی و خانواده او که مشکلات خود مراقبتی رفتاری؛ بستری شدن مکررجهت کتواسیدوز یا دیسترس شدید داشته باشد. 8- اگر شخصی علائم مثبت اختلال شناختی داشته باشد. 9- اختلال یا کاهش توانایی در رفتارهای خود مراقبتی دیابت وجود داشته باشد. 10-قبل از جراحی متابولیک یا باریاتریک و بعد جراحی اگرارزیابی ها نشان دهد همچنان نیاز به حمایتهای تنظیمی دارد.دانش ومهارتهای مراقبان بهداشتی را برای تشخیص ودرمان وارجاع بیمار بیشتر کنیم وارتباط بیمار و مراقبان بهداشتی را بعنوان اساس مراقبت افزایش دهیم .کار مراقبت تیمی  باید جهت حل مسائل روحی روانی را تقویت کنیم.

دیسترس روحی اجتماعی / عاطفی    ;        Psychosocial/Emotional Distress

این تشخیص های روحی روانی بطور قابل ملاحظه ای شایع می باشد. علائمی که موجب اختلال در توانایی افراد در انجام وظایف خود مراقبتی می شود را تشخیص دهیم.همچنین ارتباط این مسائل را با کنترل قند خون وریسک مرگ ومیر بیماران در نظر بگیریم.مراقبان دیابتی باید این ارزیابی ها انجام دهند.1- درشروع ویزیت  2- در دوره های زمانی  3-در هر تغییری در بیماری درمان یا دوره زندگی انجام گردد.این بیماری شامل 1-اضطراب  2- افسردگی  3- بیماری رفتاری غذایی   4- بیماری روحی عقلی جدی 5- اختلالت شناختی می باشد. این ارزیابی ها توسط ابزارهای قابل اعتماد واستاندارد انجام شود.در گیر شدن مراقبان بهداشتی و خانواده ها در ارزیابی ها توصیه می شود.این بیماری باید ازبیماریهای روحی -روانی دیگر  تفکیک داده شود.

اضطراب    ;    Anxity Disorders

 در چه کسانی برای  اضطراب غربالگری انجام می دهیم. در کسانی که ترس و اضطراب از 1- عوارض دیابت  2-تزریق انسولین  3-مصرف دارو  4-  هیپوگلایسمی و یا 5-هایپو گلایسمی Unawarness که مانع  رفتارهایخود مراقبتی باشد.6- کسانی با ترس وحشت وافکار پریشان  7- و علائم اضطراب مانند رفتار پرهیزی  8-رفتار وسواسی وتکراری 9-گوشه گیری جدا از اجتماع     اکر اضطراب وجود داشته باشد جهت درمان ارجاع گردد.بیماریهای اضطرابی در دیابت 1- اضطراب عمومی 2-بیماری دیسمورفیک بدن  3-بیماری وسواسی 4- ترس اختصاصی 5-بیماری استرس بعد تروماPTSD   .بیماریهای اضطرابی شایع در جامعه  هستند. شیوع بیماری 19/5 در صد در دیابتیک ها بیشتر است.مردم با هیپوگلایسمی unawerness می تواند  باعث ترس از هیپوگلایسمی  شود که با کنترل خوب هایپوگلیسمی مانند استفاده از CGM ومدیریت ترس , مسئله بهبود می یابد.

افسردگی      ;    Depression

سابقه افسردگی قبلی ـ افسردگی کنونی و سابقه مصرف داروی ضدافسردگی همراه با ریسک فاکتورهای دیگر مانند چاقی و سابقه خانوادگی دیابت لزوم غربالگری افسردگی را بیشتر می کند.در صورت مثبت بودن ان  باید دوره های بعد{ 1- درموقع تشخیص عوارض 2- تغییر دز موقعیت پزشکی} بررسی شود . به چه مرکزی ارجاع می دهیم 1-تجربه درمان رفتار شناختی را داشته باشد 2-قادر به درمان بین فردی باشد.  3-در ارتبا ط با تیم درمان باشد. 1/4 دیابتیک ها علایم افسردگی را دارند. زنان بیشتر درگیر می باشند.کلا این افراد,باید توسط مراقبان بهداشتی با هماهنگی تیم درمانی درمان شود.

 بیماری رفتاری غذایی      ;   Disordered Eating Behavior

مراقبان دیابت باید1- علایم رفتاری بیمارگونه غذایی 2-یک بیماری خوردن غذا 3-الگوی غذایی نامناسب  را بررسی کنند .وقتی که قند خون بالا و از دست دادن وزن با وجود درمان دارویی,رژیم غذایی وفعالیت فیزیکی ,غیر قابل توجیح باشد ,این بیماری را بررسی می کنیم.در دیابت نوع1, حذف انسولین باعث دفع گلوکز از ادرار به منظورازدست دادن وزن بطور شایع  در بیماری غذایی دیده می شود. در تایپ2  هم خوردن زیاد بدون احساس گزارش شده است.در دیابت نوع 2 هم حذف عمدی انسولین بصورت شایع گزارش شده است.وقتی بیماریهای رفتاری غذای را بررسی می کنیم باید علت ها وانگیزه انها را مشخص کنیم.داروهای GLP1 می تواند هم قند خون را کنترل کند و هم گرسنگی وعلائم غذا خوردن زیاد را تنظیم کند.

 بیماری روحی- روانی  جدی   ;   Serious  Mental Illness

فعالیتهای خودمراقبتی را در جهت رسیده به اهداف درمان برای دیابتیکه و بیماریهای جدی  روحی ,ترکیب و هماهنگ کنیم.در افرادی که داروی ضد سایکوز غیر معمول یا نسل دوم{برای درمان اسکیزوفرنی و بیماری فکری دیگر}استفاده می کنند .سالانه غربالگری برای تشخیص دیابت یا پره دیابت باید انجام شود. در دیابتیک های نوجوان ,جوان ومسن که برای درمان ازداروهای نسل دوم انتی سایکوز مانند اولانزپین استفاده می شود باید تغییرات در 1-وزن  2-کنترل قند خون و3- سطح کلسترول باید بدقت نظارت شود و رژیم درمانی باید دوباره بررسی شود.بیماریهای روانی شدید مانند اسکیزوفرنی در دیابتیکها شایع است.در این افراد قوه قضاوت,توانایی در انجام کارهای روزانه ودنبال کردن درمان هماهنگ با تیم درمانی ومراقبان, مختل می شود بنابر این اختلال در انجام رژیم درمانی صورت میگیرد. در این افراد, مراقبان بهداشتی راههای غیر دارویی در درمان دیابت را نیز مدنظر قرار دهند.

زوال عقلی وشناختی      ;        cognitive  Impairment /Dementia

در مورد  دیابتی ها با سابقه زوال عقلی وشناختی ,انتظار کنترل شدید قند خون را برای رفع نقص ورسیدن به قند خون ایده آل نداریم .درمان باید در حد پرهیز از هیپوگلیسمی {قند خون پایین} باید باشد.در دیابتیکها 73 در صد احتمال ابتلا تمامی انواع دیمنشیا را دارند و56درصد احتمال الزایمر و 127در صد زوال عقل عروقی را دارند.برعکس این موضوع هم صحیح است یعنی کسانی که زوال عقل دارند ؛در صد بیشتری دیابت دارند. بخصوص در افراد بالای 60 سال احتمال تمام انواع دمنشیا [دمنشیا الزایمری ودمنشیا عروقی ]بیشتر دارد.در این افراد بررسی 4 فاکتور مهم است 

1- قند بالا                  -باوجود اینکه بالا بودن ای وان سی ومدت طول کشیدن دیابت نوع 2 احتمال زوال عقل را بیشتر می کندولی کنترل شدید قند خون توصیه نمی شود

2- قند خون پایین       - قند خون پایین زوال عقلی و شناختی را بشدت بدتر می کند. بنابر این نباید قند خون را شدید کنترل کرد.چون کنترل شدید قند خون ممکن است باعث افت قند خون در بعضی اوقات شود.

3-تغذیه                     -رژیم غذایی خاصی مثلا غذای مدیترانه ای برای جلوگیری از دیمنشیا وجود ندارد.

4- داروی ضد چربی  -شواهدی وجود ندارد کاستاتین ها باعث زوال عقل شود بنابر این بدون ترس در دیابتیکها ودر کسانی که ریسک بیماری قلبی عروقی دارند استفاده کنید

اطلاعات تماس

مطلب دکتر ابراهیم ساتلیخ محمدی

گلستان - گنبد کاووس- امام خمینی شمالی- نرسیده به میدان یادبود- پلاک  378

تلفن: 33290922 - 017

 

مرکز معاینات سلامت شغلی

گلستان - گنبد کاووس- بلوار سینا- نبش کوچه دهم - پلاک 136-134-132

تلفن: 33385039 - 017 ، 33385029 - 017

rsform