دکتر ابراهیم ساتلیخ محمدی

Prevention :پیشگیری 

اصل كنترل ديابت عبارتند از:

1- درمان غیر داروی  :   که  بخش اصلی مراقبت دیابتی روش و یاشیوه زندگی {lifestyle } است.با رعایت این اصول هم پیشگیری و هم درمان صورت می گیرد. بهبود روش یا شیوه  زندگی در دیابت شامل موارد زیر می باشد

DSMEAS- Aمرکزحمایت واموزش خودمدیریتی دیابت   B- درمان غذایی پزشکی C   MNT -فعالیت فیزیکی  D-مشاوره ترک سیگار E-مراقبت اجتماعی روحی. F-درمان چاقی  

آموزش، كنترل روزانه، تغذيه صحيح، فعاليت جسماني ترک سیگار تنظیم رفتارهای روحی روانی این موارد هم در بخش پیشگیری وهم در بخش درمان باید گنجانده شود ولی ما فقط در بخش پیشگیری ذکر کردیم.

2- درمان دارویی         :  شامل مصرف منظم داروها (قرص خوراکی يا تزريقی انسولين یا استنشاقی}. استثنا ئا ما از متفورمین به عنوان پیشگیری از تبدیل پره دیابت به دیابت نوع دو استفاده می کنیم.وتنها داروی پیشگیری کننده می باشد.

 جلوگیری و تاخیر در ابتلا دیابت نوع 2                Prevention or  Delay of Type 2 Diabetes 

در انهایی که پره دیابتیک هستند بررسی حداقل سالانه از نظر ابتلا به دیابت نوع 2  انجام گردد.غربالگری ریسک برای پره دیابتک و دیابت نوع2 بر مبنای 1-جدول ارزیابی ریسک فاکتور ویا 2-با فرم وابزار ارزیابی مانند تست ریسک ADA جهت تشخیص دیابت تشخیص داده نشده و پره دیابت توصیه می شود.انهایی که دچار پره دیابت هستند یعنی قند ناشتا بالای 100 تا125 یا قند دو ساعت بعد غذا بالای 140-180 ویا A1C 5.7-6.4 دارند تلاشهایی برای جلوگیری از دیابت انجام دهد.انجام A1C با در نظر گرفتن هموگلوبینوپاتی وحالت های تغییر تراور یا زایش و مرگ هموگلوبین باید باشد.

روش یا شیوه زندگی LIFESTYLE INTERVENTION

بیماران پره دیابتیک باید طبق برنامه  رعایت شیوه زندگی شدید به منظور کاهش 7 درصد وزن بدن و فعالیت فیزیکی مانند پیاده روی نسبتا تند حداقل 150 دقیقه در هفته اقدام نمایند.گوناگونی نمونه غذایی برای پره دیابتیک ها قابل قبول است.براساس ترجیهات بیمار, مداخلات جلوگیری دیابت بر اساس استفاده از تکنولوژی,ممکن است  درپیشگیری دیابت نوع 2 موثر باشد.وباید ملاحظه شود.با توجه به از نظر مالی بصرفه است این برنامه پیشگیری توسط بیمه ها یا دولت باید تحت پوشش قرار گیرد.

برنامه پیشگیری دیابت  The diabetes Prevention Program

سه مطالعه DPN وFenish Diabetes Program وDa Quing Diabetes Prevention نشان داده است که بهبود روش زندگی ورفتار درمانی با کاهش طرح غذایی کالری  در پیشگیری از دیابت نوع 2 خیلی موثر بوده استو فاکتور های قلبی عروقی مانند فشار خون ,چربی و التهاب رابهبود می بخشد.در مطالعه DPP شیوع دیابت نوع 2 را در عرض 3 سال 58 در صد کاهش می دهد.وکاهش 34 در صد در عرض10 سال وکاهش28 در صددر عرض 15 سال صورت می گیرد.در مطالعه Fenish DP  نیز 43 درصد کاهش در عرض 10 سال  صورت می گیرد. و مطالعه Da Quing نیز 39 در صد کاهش در بروز دیابت در عرض 30 سال گزارش شده است.کاهش وزن 7 درصد در مدت 6 ماه قابل انجام برای همه افراد تحت مطالعه بود ابتدا محدودت گرفتن کالری از طریق محدودیت چربس انجام می شود که حدود 500 تا 1000 کالری کمتر از حالت عادی به این اشخاص داده شده است.سپس تمام گروه های غذایی را برای کاهش کالری استفاده می کنیم.هدف فعالیت فیزیکی مصرف 700 کیلو کالری در هفته بوده است.برای این منظور حداقل 150 دقیقه فعالیت فیزیکی متوسط لازم است.این کار باید حداقل سه بار در هفته در هر جلسه حداقل 10 دقیقه پیاده روی تند انجام دهد. وحداکثر فعالیت 75 دقیقه در روز باید باشدکه کل ان در هفته 150 دقیقه باید باشد.البته در عرض 24 هفته اول  16 جلسه تکمیل شود وشامل  موارد زیز می باشد کاهش کالری ,افزایش فعالیت فیزیکی ,خود مراقبتی,ادامه رفتارهای  روحی واجتماعی بهداشت زندگی و تلاشهای انگیزاننده

 تغذیه Nutrition

درمان اصولی رفتار کاهش وزن, شامل کاهش کالری برنامه غذایی وفعالیت فیزیکی اهمیت زیادی درافراد چاق یا اضافه وزن ,در جلوگیری ازگسترش دیابت نوع 2 وجود دارد.نگه داشتن این رفتار به مدت طولانی می تواند مشکل باشد.این افراد باید بصورت دایم مورد حمایت قرار گیرند و در صورت نیا از داروها برای کاهش وزن استفاده کنند.برنامه های غذایی متفاوتی برای رژیم غ ذایی وجود دارد که شامل رژیم غذایی مدیترانه ایو کم چربی و کم کلری . مقدار مواد غذایی ,از روی لود و اندکس غذایی مشخص می شود که در قسمت درمان غذایی مفصل توضیح داده می شودو بررسی غذای برای اجتناب از فشار خون Dietary Approches to Stop Hypertention  DASH  و تاکید روی غلات کامل,دانه های گیاهی,حبوبات,ومیوه جات و سبزیجات وغذای کمتر فراوری شده,  مهم هستند.

فعالیت فیزیکی Physical Activity

تنها با 150 دقیقه در هفته فعالیت فیزیکی,مانند پیاده روی تند اثرات مفیدی برای پرهدیابتیک ها وجود دارد.و باعث مقاومت به انسولین کمتر وکاهش چربی شکمی در بچه ها و بالغین جوان می شود.مراقبان بهداشتی باید برنامه منظم فعالیت فیزیکی برای پره دیابتیک ها ارائه نمایند.علاوه بر فعالیتهای هوازی, رژیم ورزش شامل ورزشهای مقاومتی پیشنهاد می شود.کم کردن اوقات کم تحرکی باعث کاهش قند خون بعد از غذا می شود. اثرات پیشگیری کننده دیابت در زمان دیابت حامگی GDMهم موءثر است.

 سیگار دخانیات تنباکو Tobacco

سیگار ریسک ابتلا به دیابت نوع 2 را افزایش می دهد.بنابر این ارزیابی از نظر سیگار کشیدن و ارجاع جهت ترک سیگار اگر لازم باشد,قسمتی از مراقبت روتین برای جلوگیری از دیابت است.پیگیری طولانی مدت ترک سیگار و حمایت از او بسیار مهم می باشد.

مداخلات با کمک تکنولوژی برای ارائه  بهبود شیوه زندگی

این تکنولژی ها باغث ارائه برناهه  شیوه زندگی وکاهش وزن ودر نتیجه کاهش ریسگ می شود . این تکنولوژی شامل استفاده از گوشی هار هوشمندو برنامه های براساس وب سایت وارتباط از راه دور بهداشتی  Telehealth می باشد.این تکنولژی توسط سازمانهایی تایید شوند و قادر به ارتباط با مربیان ,زسیدن به اهداف برنامه مشارکت,گزارش فعالیت فیزیکیوکاهش وزن باشد.انتخاب این برنامه ها باید براساس ترجیهات بیمار باشد.

صرفه اقتصادی و مالی

اموزش بهبود روش زندگی,وانجام ان بعنوان مراقبت و اموزش اولیه اجتماعی موجب کاهش عوارض بیماری و از نظر مالی به صرفه می شود واستفاده از کارکنان بهداشتی برای خمایت این برنامه این به صرفه بودن راموثر می کند.این برناه توسط بیمه ها نیز تحت پوشش قرار بگیرد.برنامه های نرم افزاری بر اساس وزن و قد BMI و یا تعیین تست ریسک ها ,ارائه شده است.که سازمان دادن مسائل مالی کمک می کند

سیاست ملی

با توجه به BMI در افراد با وزن بالا وتست ازمایشگاهی مبنی بر پره دیابت بودن میتواند معیاری برای تحت پوشش بودن بیمه جهت اموزش و حمایت بگار رود.

مداخلات دارویی

درمان با متفورمین در افراد پره دیابتیک برای پیشگیری از دیابت نوع 2,مخصوصا با  1- BMI برابر یا بالاتر35 و   2- سن کمتراز 60   3-زنان با سابقه GDM استفاده می کنیم.استفاده طولانی مدت متفورمی ممکن است موجب کمبو ویتامین B12 شود بنابراین اندازه گیری دوره ای ویتامین B12  در بیمارانی که متفورمین مصرف می کنند مخصوصا انهایی کهکمخون ویا نوروپاتی محیطی دارند.مطالعات زیادی با داروهای متفورمین ,مهارکننده الفا گلیکوزیدازها,GLP1i وتیازولیدون دیون ها,چندین داروی کاهش دهنده وزن را جهت پیشگیری ازدیابت نوع2 انجام گرفت. هیچکدام مورد تایید FDA قرار نگرفت.با توجه به ریسک ومنفعت داروها ,متفورمین داری بیشتری منفعت وکمتری عوارض را دارد.کلا استفاده از متفورمین اثر کمتری نسبت به بهبود شیوه زندگی دارد.ولی در پره دیابتک هایی که BMIبرابر ویا بالاتر از35 باشد موثر تر است ولی در سنین بالای 60 مزیت بیشتری ندارد.در زنانی که سابقه GDM دارند درمان با متفورمین  50 درصد کاهش ریسک ایجاد می کند و این زنان پره دیابت ریسک ابتلا به دیابت در غرض 15 سال کاهش می یابد.بنابر این متفورمین رادر افراد با ریسک بالا یا پره دیابتیکها مانند GDMو BMI مساوی یا بالای 35 توصیه می کنیم.در صورت استفاده مزمن متفورمین باید اندازه گیری ویتامین B12 انجام گردد.                                                                                                                                                                                                                                                    پیشگیری از بیماری قلبی عروقی پره دیابتیک ها با رسک بالای قلبی عروقی در ارتباط هستند. بنابر این غربالگری ودرمان ریسک فاکتور های متوسط برای بیماری قلبی عروقی پیشنهاد می شود.پره دیابتیک هااغلب ریسک فاکتورهای قلبی عروقی دیگر را مانند فشار خون واختلال چربی را دارند ودر معرض افزایش ریسک قلبی عروقی هستند.هرچند,هدف درمان افراد پره دیابتک مانند مردم عادی است,هوشیاری زیاد تردر تشخیص و درمان تمام فاکتورهای قلبی عروقی؛ لازم می شود.                       اموزش و حمایت خود مدیریتی دیابت برنامه اموزش وحمایت خودمدیریتی ممکن است اغاز ومحل مناسبی برای پره دیابتیکها برای گرفتن اموزش و حمایت درگسترش ونگهداری رفتارهایی که بتواند چلوگیری و تاخیردر گستزش دیابت نوع2 شود.

 

تسهیل تغییرات رفتاری[Lifestyle] و سلا مت وسرحالی [Well-being] در بهبود عوارض ونتایج بهداشتی

درقسمت قبلی این اقدامات به عنوان پیشگیری از دیابت بررسی کردیم. در این بخش این اقدامات از جنبه درمانی بررسی خواهیم کرد.مدیریت رفتاری موثر وتندرستی روانی اساس رسیدن به اهداف درمانی در بیماران مرض قندی میباشد

بخش اصلی مراقبت دیابتی روش زندگی {lifestyle=Behaiviors &Well-being  } است. روش زندگی شامل موارد زیر می باشدکه اساس رسیدن به اهداف درمانی می باشد.

1-DSMEAS  مرکزحمایت واموزش خودمدیریتی دیابت     2-MNT درمان غذایی پزشکی       3-فعالیت فیزیکی      4-مشاوره ترک سیگار         5-مراقبت اجتماعی روحی.   

بعداز معاینه جامع وکامل پزشکی وارزیابی بیماریهای همراه دیابت در شروع و پیگیری, بیماران و مراقبان بهداشتی باید تشویق شوند که درگیر مراقبت هماهنگ خودمدیریتی بیماران شوند که این کار از 1-طریق مشارکت در تصمیمات انتخاب رژیم درمانی ,2-تسهیل استفاده از منابع پزشکی وروانپ زشکی و 3-مشارکت در انجام برنامه و روی بالا بردن سطح روش وشیوه زندگی متمرکز شوند.که در زمانهای مشخصی باید انجام شود.در پیگیری بعدی باید نه تنها بهداشت وسلامت پزشکی جسمانی بلکه سلامت رفتاری و ذهنی مخصوصا در زمانهای سلامت وخوب بودن بررسی شود.

1- در شروع ارزیابی کامل پزشکی در موقع تشخیص   2-در تمامی ارزیابی های بعدی و پیگیری جهت ارزیابی اموزش ,تغذیه ونیازهای عاطفی  3-در موقع بررسی عوارض بیماری [موقعیت بهداشتی وتندرستی ,محدودیت فیزیکی ,فاکتورهای احساسی عاطفی یا نیاز های اولیه زندگی]کهدر خود مدیریتی تاثیر بالا می گذارد.4-در زمان مدیریت وضعیت بیماریهای همراه به منظور پیشبرد مراقبت.وقتی که درمراقبت تغییراتی حاصل می شود.

A-مرکزحمایت واموزش خودمدیریتی دیابت DSMEASاین موضوع در بخش مدیریت آموزش و مراقبت مداوم اجتماعی دیابت در بخش تشخیص, انواع و پیشگیری ومدیریت دیابت جامع تر بررسی شده است

آموزش تمام مردم دیابتی برای دسترسی به دانش  مهارت خود مراقبتی و کمک به مداومت استفاده از مهارتها وودانش بایدانجام گیرد.زمانهای ارزیابی DSMEAS   ا- در زمان تشخیص   2-سالانه    3-وقتی عوارض بیماری تقریر می یابد. 4-وقتی تقییر یا ترانزیشن در مراقبت انجام می شود.هدفهای کلیدی{ DSMEAS }برنامه حمایت و اموزش خودمدیریتی دیابت1-نتایج کلینیکی  2-موقعیت بهداشتی  3-بالابردن کیفیت زندگی که این سه عامل بعنوان قسمتی از مراقبتبهداشتی در جامعه  اندازه گیری شود .DSMEAS باید با مرکزیت بیمار باشدکه در یک زمینه شخصی یا گروهی با استفاده از تکنولوؤیودر ارتباط با تیم مراقبتی دیابت باشد.برای حصول نتایج بالاتر  پوشش مناسب بیمه ای انجام گیرد.DSMEAS سرویس اموزش و حمایتخود مدیریتی باعث تسهیل دانش ,تصمیم گیری ومهارت هایی برای حداکثر خود مراقبتی ومشارکت در رفع نیاز ها ,اهداف وتجربیات شخصی در دیابت می شود.با توجه به مطالعات که گزارش شده با اجرای این طرح بهبودی در موارد زیر حاصل می شود.1- دانش مراقبت 2-رفتارهای خود مراقبتی 3-پایین امدنA1C خون 4-وزن 5-بهبود کیفیت زندگی 6-کاهش ریسک کل مرگ میرعهبا علتهای مختلف 7-بهتر شدن تندرستی وبهداشت 8-کاهش هزینه مراقبت دیابت. برای موفقیت این سرویس این عدامل مهم است 1-مداوم بودن برنامه 2-هماهنگ با فرهنگ جامعه بودن 3-سن مناسب 4-دنبال کردن نیازها,ترجیهات و مسائل روحی روانی 5-هماهنگی با استراتژی رفتاری  برای اجرای برنامه, رابطه تنگاتنگی بین بیمار وخانواده,کارگران بهداشتی ,معتمدان محلی ومراقب بهداشتی وتیم درمانی بیسار موثر است.استفاده از پوشش بیمه ای که متاسفانه اموزش دیابت وحمایت های بعدی ان در ایران تحت پوشش بیمه نمی باشد.

B- درمان غذایی پزشکی MNTدر بخش تشخیص,انواع و پیشگیری مدیریت دیابت جامع تر بررسی شده است

C-فعالیت فیزیکی در بخش تشخیص,انواع و پیشگیری مدیریت دیابت جامع تر بررسی شده است  

D-مشاوره ترک سیگار در بخش تشخیص انواع و پیشگیری مدیریت دیابت جامع تر بررسی شده است        

E-مراقبت اجتماعی روحی.  در بخش تشخیص انواع .و پیشگیری مدیریت دیابت جامع تر بررسی شده است   

F-درمان چاقی در دیابت در بخش تشخیص,انواع و پیشگیری مدیریت دیابت جامع تر بررسی شده است  

اطلاعات تماس

مطلب دکتر ابراهیم ساتلیخ محمدی

گلستان - گنبد کاووس- امام خمینی شمالی- نرسیده به میدان یادبود- پلاک  378

تلفن: 33290922 - 017

 

مرکز معاینات سلامت شغلی

گلستان - گنبد کاووس- بلوار سینا- نبش کوچه دهم - پلاک 136-134-132

تلفن: 33385039 - 017 ، 33385029 - 017

rsform