دکتر ابراهیم ساتلیخ محمدی

hba1c.jpg

ازمایشهای کنترل قند خون  1- قند خون   SMBG  الف -A -توسط  دستگاه گلوکز سنج  یا گلوکومتر انجام می شود و ب- B -مونیتور مداوم قند خون  دستگاه  CMG و                                           2- ازمایش HBA1C با دستگاه مربوطه

 

مدیریت گلایسمیک بصورت اولیه با ازمایش هموگلوبینA1C ارزیابی می شود ودر مطالعت بالینی ,بعنوان معیاری برای مفید بودن  در کنترل قند خون در نظر گرفته می شود. 

SMBG یا Self-monitoring of blood glucose ممکن است در خودمدیریتی و تنظیم دور دارو ,مخصوصا در بیمارانی که انسولین مصرف می کنند کمک کننده باشد.CGM یا نمایش دائمی قند خون, در ارزیابی ودرمان دیابتیک نوع 1 موثر است وممکن است استفاده از ان,در بعضی دیابتیک های نوع 2 مانند بیمارانی که باید شدیدا قند خون کنترل شود محدود شود

آزمایش هموگلوبین A1C

این ازمایش در مواقعی که به هدف درمانی رسیده باشیم ویا کنترل قند خون ثابت باشد,حداقل 2 بار در سال انجام شود.دربیمارانی که درمان تغییر کند یا به هدف درمانی قند خون نرسد 4 بار در سال باید انجام شود.انجام ازمایش A1C در زمانهای مشخص در حین مراقبت ,فرصت به موقعی  را برای تغییر درمان فراهم می کند.

آزمایش هموگلوبین a1c یا قند دراز مدت یک آزمایش خون معمول است که برای تشخیص دیابت نوع ۲، نوع ۱ , پس از آن برای ارزیابی درمان و مدیریت دیابت وپیش یینی عوارض دیابت به کار می رود. آزمایش هموگلوبین A1C با نام های دیگر، از جمله: هموگلوبین گلیکات، هموگلوبین گلیکوزیله، هموگلوبین a1c و HbA1c نیز شناخته می شود.

نتیجه آزمایش هموگلوبین a1c نشان دهنده سطح قند خون متوسط شما برای دو تا سه ماه گذشته است. به طور خاص، آزمایش هموگلوبین a1c درصد هموگلوبین شما را (یک پروتئین در سلول های قرمز خون است که اکسیژن حمل می کند) که با قند پوشیده شده (گلیکوزیله) اندازه گیری می کند. سطح بالای آزمایش هموگلوبین A1C می تواند نشان دهنده ی دیابت نوع بالا باشد.

چرا آزمایش هموگلوبین a1c را انجام می دهند؟

یک کمیته بین المللی از کارشناسان از انجمن دیابت آمریکا، انجمن اروپایی مطالعات دیابت و فدراسیون بین المللی دیابت، توصیه می کنند که آزمایش هموگلوبین a1c بعنوان آزمایش اولیه برای تشخیص پیش دیابت، دیابت نوع ۱ و دیابت نوع ۲انجام شود.بعد از تشخیص دیابت، آزمایش هموگلوبین a1c برای نظارت بر برنامه درمانی دیابت شما استفاده می شود. از آنجا که آزمایش هموگلوبین a1c سطح قند خون متوسط شما را برای دو تا سه ماه گذشته به جای سطح قند خون شما در یک نقطه خاص در زمان، اندازه گیری می کند، این آزمایش بازتاب بهتری از روند درمان دیابت شما ارائه می دهد.پزشک شما به احتمال زیاد از آزمایش هموگلوبین A1C زمانی که دیابت برای اولین بار در شما تشخیص داده شده است، استفاده می کند. پس از آن، بسته به نوع دیابت، برنامه درمانی و نحوه مدیریت کردن قند خون برای شما مشخص می شود. به عنوان مثال، بعد از آزمایش هموگلوبین A1C ممکن است به شما توصیه شود تا:

– هر سال یکبار آن را انجام دهید؛ اگر شما به پیش دیابت که نشان دهنده احتمال بالای ابتلا به دیابت است، مبتلا باشید.

– دو بار در سال اگر شما به دیابت نوع ۲ مبتلا هستید البته در صورتی که شما انسولین استفاده نمی کنید و سطح قند خون تان به طور مداوم در محدوده هدف قرار دارد.

– سه تا چهار بار در سال اگر شما به دیابت نوع ۱مبتلا هستید.

– چهار بار در سال اگر شما به دیابت نوع ۲ مبتلا هستید. البته در صورتی که شما از انسولین برای مدیریت دیابت خود استفاده می کنید و یا اینکه شما مشکل نگه داشتن سطح قند خون خود در محدوده هدف دارید.

– اگر پزشک شما برنامه درمانی دیابت شما را تغییر و یا شما شروع به مصرف یک داروی جدید کنید، شما ممکن است نیاز به تکرار آزمایش هموگلوبین A1C داشته باشید.

 چگونه شما برای آزمایش هموگلوبین a1c آماده می شوید؟

آزمایش هموگلوبین a1c یک آزمایش خون ساده است. شما می توانید به طور معمول قبل از آزمایش، خوردن و نوشیدن داشته باشید.

 روش انجام آزمایش هموگلوبین چگونه است؟

در طول آزمایش قند دراز مدت، یکی از اعضای تیم مراقبت های بهداشتی به سادگی یک نمونه از خون را با وارد کردن سوزن به داخل رگ و یا سوراخ کردن نوک انگشت شما به اندازه یک نقطه با لانست کوچک، می گیرد. نمونه خون به آزمایشگاه برای تجزیه و تحلیل ارسال می شود. شما می توانید به فعالیت های معمول خود بلافاصله بازگردید.

 

 محدودیت های A1C

مهم است که توجه داشته باشید که اثر آزمایش قند دراز مدت ممکن است در موارد خاص محدود شده باشد. مثلا:

– اگر شما خونریزی شدید یا مزمن را تجربه کرده باشید، ذخایر هموگلوبین شما شاید تخلیه شود و این مورد ممکن است نتایج آزمایش هموگلوبین a1c شما را به صورت اشتباه کم کند.

– اگر شما کم خونی یا فقر آهن دارید، نتایج آزمایش قند دراز مدت شما ممکن است بصورت اشتباه بالا باشد.

– اکثر مردم فقط یک نوع هموگلوبین دارند که هموگلوبین A نامیده می شود. اگر شما یک فرم غیر معمول از هموگلوبین (شناخته شده به عنوان یک نوع هموگلوبین) دارید، A1C نتیجه آزمون شما ممکن است به صورت کاذب بالا و یا پایین باشد. تنوع هموگلوبینی اغلب در سیاه پوستان و مردم مدیترانه ای و یا جنوب شرق آسیا یافت می شود. انواع هموگلوبین را می توان با تست های آزمایشگاهی تایید کرد. اگر شما با یک نوع هموگلوبین تشخیص داده شوید، آزمایش هموگلوبین a1c شما ممکن است برای نتایج دقیق تر نیاز به انجام شدن در یک آزمایشگاه تخصصی داشته باشد.

– اگر اخیرا انتقال خون یا دیگر اشکال کم خونی همولیتیک داشته اید، این آزمایش نمی تواند مفید باشد؛ چرا که نتایج ممکن است به صورت کاذب پایین باشد.

همچنین در نظر داشته باشید که محدوده طبیعی برای نتایج آزمایش هموگلوبین a1c ممکن است تا حدودی در میان آزمایشگاه های مختلف متفاوت باشد. اگر شما از یک پزشک

جدید مشورت و یا از یک آزمایشگاه مختلف استفاده کرده اید، مهم است که این تغییرات ممکن در هنگام تفسیر نتایج آزمایش A1C در نظر گرفته شوند.

ارتباط بین SMBG و A1C

در اینجا مقدار سطح A1C مربوط به سطح قند خون متوسط، در میلی گرم در هر دسی لیتر (mg / dL) و میلی در هر لیتر (میلی مول / L) آورده شده است :

سطح آزمایش هموگلوبین a1c سطح قند خون متوسط تخمین زده شده

۵درصد (۹۷mg/dL (5.4 mmol/L

۶درصد (۱۲۶mg/dL (7 mmol/L

۷درصد (۱۵۴mg/dL (8.5 mmol/L

۸ درصد (۱۸۳mg/dL (10.2 mmol/L

۹ درصد (۲۱۲mg/dL (11.8 mmol/L

۱۰ درصد (۲۴۰mg/dL (13.3 mmol/L

۱۱ ردصد (۲۶۹mg/Dl (14.9 mmol/L

۱۲درصد (۲۹۸mg/dL (16.5 mmol/L

۱۳درصد (۳۲۶mg/dL (18.1 mmol/L

۱۴ درصد (۳۵۵mg/dL (19.7 mmol/L

 

تفاوت های A1C در جمعیت های نژادی وبچه ها

اهداف A1C

 دامنه یا طیف نرمال آزمایش هموگلوبین a1c چقدر است؟اهداف A1C

برای کسی که دیابت ندارد، سطح آزمایش هموگلوبین a1c نرمال زیر ۵/۷ درصد است. کسی که دیابت کنترل نشده برای یک مدت طولانی داشته ممکن است سطح آزمایش هموگلوبین A1C بیشتر از ۸ درصد داشته باشد.

زمانی که تست آزمایش هموگلوبین a1c برای تشخیص دیابت استفاده می شود، یک سطح A1C از ۶/۵ درصد و یا بالاتر در دو نوبت جداگانه نشان می دهد که شما مبتلا به دیابت هستید. نتیجه بین ۵/۷ و ۶/۴ درصد پیش دیابت در نظر گرفته می شود، که نشان می دهد در معرض خطر ابتلا به دیابت هستید.

برای بسیاری از مردم که قبلا دیابتشان تشخیص داده شده، سطح A1C از ۷ درصد و یا کمتر از این مقدار، معمولا هدف درمانی هستند. هدف های بالاتر تا ۸ درصد ممکن است برای برخی از افراد مناسب باشد. اگر سطح A1C شما بالاتر از هدف است، پزشک شما ممکن است یک تغییر در برنامه درمانی دیابت به شما توصیه کند. به یاد داشته باشید در سطح بالاتر، احتمال ابتلا به عوارض دیابت بالاتر است.

A1C وعوارض میکروواسکولار

A1Cو عوارض بیماری قلبی عروق

بیماریهای قلبی عروقی و دیابت نوع 1

بیماریهای قلبی عروقی و دیابت نوع 2

تنظیم وتغییرات اهداف A1C

عبارت تکنولوژی دیابت:سخت افزار ونرم افراز و دستگاههایی که به دیابتیک ها کمک می کند تا کنترل موقعیت ها را از بهبود شیوه زندگی تا سطح قند خون انجام دهد.این تکنولوژی ها دو دسته هستند 1-تحویز انسولین توسط سرنگ,قلم وپمپ انسولین و2- اندازه گیری قند خون گلوکومتر ونمایش دائم قند خونCGM. اخیرا تکنولوژی در دیابت به دستگاه هیبریدی,توسعه پیدا کرده است که می تواند هم قند را نشان بدهد وهم  انسولین را تنظیم و تزریق کند وشامل نرم افزارهایی است که مانند دستگاه پزشکی عمل میکند و SMBG را فراهم میکند.تکنولوژی در دیابت به همراه اموزش و پیگیری می تواند  سلامت وزندگی بیماران را بهبود دهد.هر چند پیچیدگی وتغییرات سریع تکنولوژی سدی در کاربرد انها برای بیماران ودیابت یاران ایجاد می کند.

توضیحات کلی  :overall statment

استفاده از تکنولوژی باید براساس نیازها رضایتمندی سطح مهارت ودستگاههای موجود انجام شود.وب سایت های غیرانتفاعی , می توانند گزینه های مناسبی را برای بیماران ومراقبان انها توصیه کنند.تکنولوژی سریعا تغییر می کند اما هیچ کذام  مناسب همه بیماران نیست. نقش بیمه ها در کمک مالی در استفاده ار اینها مهم است.علاوه بر وب سایت های غیرانتفاعی,مراقبان بهداشتی و بروشور سازنده های وسائل می توانند مشکلات را اگر بروز کند حل کند

دستگاه اندازه گیری  هموگلوبین ای وان سی (HbA1C)

 CS-2000-Analyzer.jpg

آزمایش هموگلوبین ای وان سی، یک آزمایش خون بسیار رایج می باشد که برای غربالگری بیماران دیابتی کارآیی داشته و نشان می دهد بیماران به چه میزان در کنترل بیماری دیابت موفق بوده اند.

آزمایش هموگلوبین ای وان سی(Hb A1C) نشانگر میزان گلوگز(قند) همراه با هموگلوبین موجود در خون و میانگین قند خون بیمار در 2 تا 3 ماه گذشته است . بنابراین در صورتی که میزان قند خون در 2 یا 3 ماه گذشته بالا باشد نتیجه این آزمایش نشان دهنده کنترل نامناسب قند خون و در نتیجه امکان بروز عوارض بیشتر دیابت می باشد.

 

به عنوان مثال مقدار هموگلوبینA1Cبین 6، 7و 8 درصد به ترتیب بیانگر قند خون حدود 120 میلی گرم بر دسی لیتر، 150 میلی گرم بر دسی لیتر و 180 میلی گرم بر دسی لیتر طی 3-2 ماه گذشته است.

به بیماران دیابتی توصیه می شود که در سال 3 تا 4 بار آزمایش هموگلوبین ای وان سی (Hb A1C) را انجام داده و سپس با پزشک خود درباره روند درمان مشورت نمایند.

بر اساس پژوهش های انجام شده اندازه گیری هموگلوبین ای وان سی، دقیق ترین آزمایش برای ارزیابی احتمال بروز عوارض دیابت شامل بیماری های قلبی، چشمی، کلیوی، سکته و آسیب عصبی است.

در افراد غیر دیابتی مقدار هموگلوبین A1Cکه با گلوکز ترکیب شده است کمتر از 6 درصد می باشد. در افراد مبتلا به دیابت این درصد بر اساس نحوه کنترل دیابت و قند خون متفاوت است. هموگلوبین A1Cکمتر از 7 درصد بیانگر کنترل دیابت و قند خون می باشد و مقادیر بالای 8 درصد نشان می دهد که بیمار باید در روش درمان دیابت خود تجدید نظر کند. بنابراین هدف از درمان موفق دیابت رساندن مقدار هموگلوبین A1Cبه کمتر از 7 درصد می باشد. البته تحقیقات نشان داده اند که کاهش مقدار هموگلوبین A1C به هر میزان باعث کاهش عوارض بلند مدت دیابت خواهد شد و این امر به مقدار هموگلوبین A1Cاولیه بستگی ندارد.

از آن جایی که روشهای اندازه گیری هموگلوبین A1Cدر آزمایشگاه های مختلف متفاوت است، نتایج این آزمایش نیز متفاوت خواهد بود. به عنوان مثال در یک آزمایشگاه ممکن است نتیجه 6 درصد به عنوان نتیجه طبیعی و در دیگری به عنوان قند خون بالا طلقی شود. بنابراین همیشه با پزشک خود در مورد نتیجه آزمایش هموگلوبین A1Cمشورت کنید و همچنین آگاه باشید که با تعویض ازمایشگاه ممکن است نتیجه آزمایش A1Cنیز تغییر کند. پس همیشه یک آزمایشگاه مشخص را برای انجام این آزمایش در نظر بگیرید.

آزمایش هموگلوبین A1Cرا می توان در هر ساعتی از شبانه روز انجام داد و نیازی به ناشتا بودن نیست. همچنین نتیجه این آزمایش ارتباطی با نوع تغذیه و فعالیت بدنی و یا وضعیت روحی فرد در روز آزمایش ندارد؛ ولی اگر فرد دچار هرگونه کسالت یا بیماری بود، بهتر است انجام آزمایش هموگلوبین A1Cرا به روز دیگری موکول کند، زیرا این احتمال وجود دارد که آزمایش به طور کاذب بالا برود.

آزمایش هموگلوبین A1C به هیچ عنوان جایگزین آزمایشهای روزانه قند خون نمی شود و نمی توان به آن را مبنای اضافه یا کم کردن مقدار تزریق روزانه انسولین قرار داد. در واقع جهت کنترل موثر دیابت،انجام مرتب آزمایش قند خون و نیز آزمایش هموگلوبین A1Cهر 3-2 ماه یک بار، به یک اندازه از اهمیت برخوردار هستند.

نکته : نتایج این آزمایش ممکن است در بیماران مبتلا به کم خونی، افرادی که ترکیبات ویتامینی مانند ویتامینC وE دریافت می کنند، بیماران با کلسترول بالا و بیماران مبتلا به بیماری های کبدی و کلیوی غیر طبیعی باشد. پس درصورت داشتن هرکدام از شرایط یاد شده پزشک خود را آگاه نمایید.

فیلم راهنمای استفاده از دستگاه Cera-Stat 2000 (HbA1c measuring system)

43.jpg

دکتر ابراهیم ساتلیخ محمدی گنبدکاووس